Akoestische panelen in je thuisstudio: werken ze en waar hang je ze?

Je neemt thuis op en je vocal klinkt hol, alsof je in een lege kamer staat. Logisch dat je dan aan akoestische panelen denkt. Ze kunnen echt helpen, maar vaak niet op de manier die mensen verwachten. In dit artikel lees je wat panelen wel en niet doen, waar je ze ophangt als je rap of zang opneemt en wanneer een dekbed net zo goed werkt.

Eerst dit: panelen houden geen geluid tegen

Dit is de grootste misvatting. Akoestisch schuim is een absorber. Het maakt de klank binnen je kamer beter, maar het houdt bijna geen geluid tegen dat naar binnen of naar buiten gaat. Panelenmaker Auralex zegt het zelf ook: schuim is ideaal om de klank in de ruimte te verbeteren, maar doet weinig tegen geluid dat de kamer in of uit lekt.

Echte geluidsisolatie werkt met massa (zware, dichte materialen zoals gipsplaat of multiplex) en ontkoppeling (een luchtspouw tussen de bestaande muur en een nieuwe wand). Dat is dus verbouwen, geen panelen ophangen.

Wat betekent dat voor jou?

• Je buren horen je na het ophangen van panelen nog steeds.
• Verkeer, een wasmachine of een blaffende hond blijven gewoon hoorbaar in je opname.
• Wat wel verandert: de galm en de holle klank van je eigen stem in de kamer.

Wat panelen wel doen

Als je rapt of zingt, gaat je stem niet alleen recht je microfoon in. Hij kaatst ook tegen kale muren, het plafond en je bureau, en komt een fractie later alsnog in je mic terecht. Die reflecties maken je vocal hol en ver weg. Tussen twee kale, evenwijdige muren hoor je soms zelfs een zoemende, ratelende naklank. Klap maar eens hard in je handen in je kamer, dan hoor je wat je microfoon ook hoort.

Panelen vangen een deel van die reflecties op. Het resultaat is een drogere, dichtere vocal. En droog is precies wat je wilt: reverb en delay voeg je later in de mix zelf toe, maar galm die in de opname zit krijg je er bijna niet meer uit.

Dun schuim werkt vooral op midden en hoog

Dunne schuimpanelen pakken vooral de middelste en hoge frequenties aan. Hoe dikker het materiaal, hoe lager het werkt. Sound On Sound noemt nog een trucje: zet je absorber een paar centimeter van de muur af, dan werkt hij ook iets beter in het laag. Echte basproblemen in een kamer los je met dun schuim niet op, daarvoor heb je dikke bass traps nodig. Voor het opnemen van een stem op korte afstand van de mic maakt dun schuim vaak al een duidelijk hoorbaar verschil.

Waar hang je panelen als je vocals opneemt?

De meeste microfoons voor vocals zijn cardioid: ze pakken vooral op wat recht voor ze gebeurt. De voorkant van je mic wijst naar jou, en dus ook naar de muur achter jou. Daar begin je.

1. Achter jezelf, op hoofdhoogte. Hang de panelen op de muur of in de hoek achter de plek waar je staat. Sound On Sound adviseert om absorberend materiaal in een boog achter de vocalist te plaatsen, met de vocalist van die hoek af kijkend, de kamer in.
2. Kijk de kamer in, niet de muur. Sta je met je gezicht vlak voor een kale muur, dan kaatst je stem direct terug. Draai je opstelling liever om, zodat je mic richting de open ruimte staat en de behandelde muur achter jou zit.
3. Zijmuren dichtbij? Staat er vlak naast je een kale muur, hang daar dan ook een paar panelen op dezelfde hoogte.
4. Zet de mic niet in een hoek of tegen een muur. Een iets rustigere plek midden in de ruimte geeft vaak al minder galm.
5. Test voor en na. Neem een halve minuut op voordat je iets ophangt en daarna nog een keer, met dezelfde tekst en afstand. Luister op een gesloten koptelefoon (lees ook: welke koptelefoon voor opnemen?). Hoor je minder holle naklank, dan zit je goed.

Je hoeft niet de hele kamer vol te hangen. Begin waar het telt, achter jou op hoofdhoogte, en luister of het genoeg is voordat je verder gaat.

Geen budget? Een dik dekbed werkt ook

Panelen zijn niet de enige optie. Sound On Sound geeft zelfs de voorkeur aan een dik dekbed boven dunne schuimtegels: het is goedkoop, je hangt het op en haalt het weer weg zonder je muren te beschadigen, en het absorbeert meestal over een breder frequentiegebied. Ook een kast vol kleren of een paar dikke kussens rondom je opnameplek helpen.

Wil je dat stap voor stap aanpakken met spullen die je al in huis hebt? Pak dan het stappenplan: je slaapkamer opnameklaar maken zonder budget. Daarin zitten onder andere de kledingkast-truc, het dekbed achter je en een voor-en-na-test.

Panelen of dekbed: wat past bij jou?

• Je neemt altijd op dezelfde plek op en wilt dat het er netjes uitziet: dan zijn panelen handig. Ze blijven hangen en je hoeft niet elke sessie iets op te bouwen.
• Je huurt, deelt een kamer of neemt op wisselende plekken op: dan is een dekbed of dikke deken vaak slimmer. Even ophangen, opnemen en weer weg.
• Je buren klagen: dan lossen panelen en dekbedden het niet op. Kijk dan naar je opnametijden of een andere ruimte.

Kies je voor panelen? De NAME The Echo Killers 2.0 zijn een set van 12 schuimpanelen van 30 x 30 x 2,5 cm. Samen is dat iets meer dan een vierkante meter, genoeg om de zone achter je op hoofdhoogte mee te beginnen. Ze zijn bedoeld tegen galm en flutter echo in het midden en hoog, dus voor een drogere vocal, niet om geluid voor je buren tegen te houden.

En daarna: de mix

Een droge, schone opname is de beste start voor je mix. Benieuwd wat er verder thuis helpt? Lees rap vocals thuis opnemen: wat helpt zonder studio? Wil je weten welke plugins je daarna in welke volgorde zet? Download de gratis vocal chain spiekbrief voor Logic Pro en FL Studio.

Veelgestelde vragen

Houden akoestische panelen geluid tegen voor de buren?

Nee. Akoestisch schuim absorbeert reflecties binnen je kamer, maar houdt weinig geluid tegen dat naar buiten gaat. Daarvoor heb je massa en ontkoppeling nodig, dus echte bouwkundige isolatie.

Waar hang ik panelen als ik er maar een paar heb?

Achter jezelf, op hoofdhoogte, met je gezicht en je microfoon richting de open kamer. Die muur kijkt je microfoon recht aan.

Kan ik galm niet gewoon achteraf weghalen?

Een beetje, met noise reduction of een gate, maar dat gaat snel ten koste van je stem. Galm voorkomen tijdens het opnemen is veel makkelijker dan hem later weghalen.

Werkt een dekbed echt?

Ja, een dik dekbed achter je is een bekende en goedkope oplossing die vaak over een breder frequentiegebied werkt dan dunne schuimtegels. Test het met een voor-en-na-opname.

Bronnen: Auralex, over schuim en geluidsisolatie en Sound On Sound, akoestiek bij het opnemen van vocals.