Hoeveel headroom laat je over voor mastering? Zo hard moet je mix zijn

Je mix is klaar en je staat op het punt hem te laten masteren, of je gaat hem zelf masteren. Dan komt de vraag: hoe hard moet die mix eigenlijk zijn? Overal lees je "laat 6 dB headroom over", maar wat betekent dat, en maakt dat exacte getal echt uit? Hier lees je het korte antwoord, waarom het zo werkt en hoe je je eigen mix in een paar minuten checkt.

Kort antwoord: hoeveel headroom voor mastering?

Er is geen officiële standaard voor hoe hard een mix voor mastering moet zijn. Wat het meest uitmaakt, komt neer op drie dingen:

• Geen clipping. Je mix mag nooit 0 dBFS raken. Alles daarboven wordt afgekapt, en dat krijg je later niet meer terug.
• Geen limiter op je masterbus als je de versie exporteert die naar mastering gaat.
• Wat ruimte bovenin. Waves raadt pieken tussen -6 en -3 dB true peak aan. De blog van LANDR is iets voorzichtiger en noemt pieken rond -9 of -10 dBFS op het hardste moment.

Piekt het hardste stuk van je nummer dus ergens rond -6 dB en wordt je mix nergens platgedrukt, dan zit je goed. Een dB of twee meer of minder is geen probleem.

Wat headroom eigenlijk is

Headroom is de ruimte tussen de hoogste piek in je mix en het digitale plafond van 0 dBFS (decibel ten opzichte van full scale). Piekt je hardste snare op -6 dBFS, dan heb je 6 dB headroom.

Die ruimte geeft de mastering speelruimte. Een EQ-boost, wat saturatie of een compressor kunnen allemaal het niveau omhoog duwen. Zit je mix al tegen het plafond aan, dan moet elke stap eerst beginnen met je mix zachter zetten, anders clipt hij.

Piekniveau en loudness: twee verschillende getallen

Deze twee worden vaak door elkaar gehaald, dus even kort:

• Piekniveau (dBFS of dBTP) is het hoogste punt van je golfvorm. True peak (dBTP) pakt ook pieken die tussen twee samples vallen, en die mist een gewone piekmeter soms.
• Loudness (LUFS) is hoe hard je nummer voor je oren klinkt, gemiddeld over de tijd.

Bij een mix die naar mastering gaat, let je vooral op het piekniveau. Waves noemt daarnaast een grove richtlijn voor de loudness van een mix voor mastering: -23 tot -18 LUFS integrated. Maak je niet druk om dat precies te halen. Een volle trapbeat en een kaal akoestisch nummer komen op een andere plek uit, ook met hetzelfde piekniveau.

Het getal dat je waarschijnlijk kent, rond -14 LUFS op Spotify, gaat over je uiteindelijke master, niet over je mix. Meer daarover lees je in hoeveel LUFS voor Spotify.

Waarom een limiter op je masterbus je mix schaadt

Veel producers mixen met een limiter op de masterbus, zodat ze het nummer "hard" horen. Tijdens het werken is dat prima. Zet hem alleen uit (bypass) voordat je de versie voor mastering exporteert. Waves en LANDR raden allebei af om hem aan te laten staan.

De reden is simpel: als een limiter je pieken eenmaal heeft platgedrukt, krijgt niemand ze meer terug. Wie het nummer ook mastert, een mastering engineer of jijzelf de volgende dag, heeft minder om mee te werken. De kans is dan groter dat je master plat of vervormd klinkt.

Staat er een buscompressor op je master die echt bij de sound hoort? Dan mag die blijven. Vertel het wel aan degene die mastert, en laat de limiter alsnog uit.

Zo zet je je mixniveau goed, stap voor stap

1. Zet je limiter op bypass, net als een clipper of maximizer die je alleen voor het volume op je masterbus hebt gezet.
2. Speel het hardste stuk van het nummer, meestal de hook of de drop, en kijk naar de meter van je masterbus of Stereo Out.
3. Pieken te hoog? Zet je sporen samen zachter. Haal alle kanaalfaders of je groepsbussen evenveel omlaag, dan blijft de balans van je mix precies hetzelfde.
4. Mik op pieken rond -6 dB, en zorg dat niets ook maar in de buurt van 0 komt.
5. Exporteer een WAV op de samplerate van je project. Waves raadt 24-bit aan, en degene die mastert kan om iets specifieks vragen. Stuur geen MP3.
6. Check het geëxporteerde bestand, niet alleen de meter in je DAW. Zie hieronder.

Check je mix gratis

De meter in je DAW laat alleen zien wat er op dat moment gebeurt, en meestal gaat het om samplepieken, niet om true peak. Wil je het hele bestand in één keer zien? Sleep je geëxporteerde mix in de gratis master-checker. Hij werkt in je browser, er wordt niets geüpload, en je ziet je integrated LUFS en je true peak.

Bij een mix die naar mastering gaat, let je op twee dingen:

• True peak: duidelijk onder 0 dBTP. Rond -6 tot -3 dBTP sluit aan bij de richtlijn van Waves.
• Integrated LUFS: vooral als controle. Meet je mix al net zo hard als een afgeronde master? Kijk dan of er nog een limiter of zware compressie aan staat op je masterbus.

Na het masteren haal je het eindbestand door dezelfde tool. Dan zie je ook ongeveer wat Spotify, YouTube en Apple Music met je nummer doen.

Veelgemaakte fouten

• De masterfader omlaag zetten terwijl de limiter nog aan staat. In de meeste DAW's zitten de plugins op je masterbus voor de fader. De limiter blijft dus gewoon platdrukken, en je exporteert alleen een zachtere versie van een platgedrukte mix.
• Je export normaliseren. Sommige DAW's hebben een normalize-optie in het export- of bouncevenster. Zet die uit voor een mix die naar mastering gaat.
• Jagen op één exact getal. -6 dB is een richtlijn, geen wet. -5 of -8 is ook prima.
• Een MP3 of een bestand van lage kwaliteit sturen. Stuur altijd een WAV.
• Denken dat headroom een geclipte opname redt. Is je vocal te hard opgenomen, dan zit de vervorming al in het bestand. Lees zo voorkom je clipping bij het opnemen.

Zelf masteren?

Dan gelden dezelfde regels. Begin je masteringketen met een mix die ruimte heeft. Stappenplannen per DAW: zelf masteren in FL Studio, zelf masteren in Logic Pro en zelf masteren in Ableton Live.

Liever dat iemand anders het afmaakt?

Mix klaar, maar wil je een tweede paar oren op de laatste stap? Bekijk mixing en mastering door NameOnTheBeat, voor alleen je vocals of voor vocals en beat.

Veelgestelde vragen

Is 6 dB headroom een regel?

Nee. Het is een veelgebruikte richtlijn. Waves noemt pieken tussen -6 en -3 dB true peak, LANDR noemt rond -9 of -10 dBFS. Wat echt telt: geen clipping en geen limiter op je masterbus.

Heb ik headroom nodig als ik zelf master?

Ja. Je eigen masteringketen heeft net zo goed ruimte nodig als die van een mastering engineer.

Kan ik niet gewoon de masterfader omlaag zetten?

Staat er niets op je masterbus, dan zet je met de masterfader je exportniveau lager en dat werkt. Staat er een limiter of compressor op, zet dan je sporen zachter, want die plugins reageren op het niveau dat erin gaat.

Hoe hard moet mijn mix zijn in LUFS?

Daar is geen vast getal voor. Waves noemt -23 tot -18 LUFS integrated als grove richtlijn voor een mix voor mastering. Je piekniveau en een schone mix zonder limiter zijn belangrijker.

Bronnen: Waves, "How Loud Should a Mix Be Before Mastering"; LANDR, "Headroom in Audio"; Spotify for Artists, "Loudness normalization".