Mix in mono checken: zo hoor je of je beat en vocal overeind blijven

Je beat klinkt breed en vol in je koptelefoon. Dan speel je hem af op een bluetoothspeaker en ineens is je hi-hat weg, klinkt je vocal hol of valt de lead bijna weg. Grote kans dat je mix niet goed overeind blijft in mono. Gelukkig is dat makkelijk te checken, en meestal ook makkelijk op te lossen. Hier lees je waarom het uitmaakt, hoe je in FL Studio en Logic Pro in mono luistert en wat je doet als er iets verdwijnt.

Kort antwoord

• Zet je hele mix af en toe even op mono en luister of alles er nog is: kick, 808, vocal, lead en hi-hats.
• Verdwijnt er iets of klinkt het hol? Dan zitten er klanken in die tegen elkaar in werken. Meestal komt dat door een stereo widener, een korte delay om breedte te maken of een kopie die in fase is omgedraaid.
• Houd je laag, kick en hoofdvocal in het midden en gebruik breedte vooral voor de dingen eromheen.
• Check je export met de gratis master-checker. Die toont onder meer de stereo-correlatie van je bestand.

Wat betekent mono-compatibel?

Een stereomix heeft een linker- en een rechterkanaal. In mono worden die twee bij elkaar opgeteld tot één signaal. Lijken links en rechts op elkaar, dan gaat dat goed. Zitten er klanken in die links en rechts precies tegengesteld zijn, dan heffen ze elkaar (deels) op. Dat heet faseverlies of phase cancellation.

Een mix is mono-compatibel als hij na dat optellen nog steeds klinkt zoals bedoeld: misschien iets smaller, maar zonder dat er onderdelen wegvallen of hol gaan klinken.

Waarom zou je je mix in mono checken?

Niet iedereen luistert met een koptelefoon. iZotope noemt in zijn uitleg over mono en stereo plekken waar muziek vaak in mono klinkt, zoals clubs, restaurants, winkels en sportevenementen, en ook mono bluetoothspeakers en slimme speakers zoals Amazon Echo en Google Home.

Daarnaast is mono gewoon een handige controle. Zonder de breedte van stereo hoor je eerlijker of je balans klopt. Een vocal die in stereo net boven de beat uitkomt, kan in mono ineens te zacht blijken.

Zo luister je in mono in FL Studio

1. Open de mixer en klik op de Master-track.
2. Zet als laatste plugin in de master een Fruity Stereo Enhancer.
3. Draai de knop Stereo Separation helemaal naar rechts. Volgens de handleiding van Image-Line verklein je naar rechts de stereo-scheiding, tot links en rechts samen mono zijn.
4. Luister je hook en je drukste stuk. Zet de plugin daarna aan en uit om te vergelijken.

Image-Line zegt er ook bij dat het volume kan veranderen, dus let op dat je niet alleen een volumeverschil hoort. Vergeet de plugin niet uit te zetten of te verwijderen voordat je exporteert.

Zo luister je in mono in Logic Pro

1. Zet op de Stereo Out als laatste plugin de Gain-plugin (onder Utility).
2. Klik op de knop Mono. Volgens Apple stuurt die het opgetelde monosignaal naar zowel links als rechts.
3. Luister en zet de knop aan en uit om te vergelijken.

Logic Pro heeft ook een Correlation Meter bij de metering-plugins. Apple legt in de Logic Pro-handleiding uit hoe je die leest: +1 betekent dat links en rechts 100% hetzelfde zijn. Staat de meter rechts van het midden, dan is je signaal mono-compatibel. Zakt hij naar links van het midden, dan zit er materiaal in dat uit fase is en in mono kan wegvallen.

Check je export met de master-checker

De meter in je DAW zie je alleen op het moment dat het speelt. Wil je je hele bestand in één keer zien? Sleep je export in de gratis master-checker. Naast LUFS en true peak laat hij de stereo-correlatie zien: hoe goed je mix in mono klinkt. Komt die onder 0 uit, dan kan je mix op een kleine speaker dun of hol klinken. Alles gebeurt in je browser, je audio wordt niet geüpload.

Een waarde boven 0 betekent niet automatisch dat alles goed is. Gebruik het getal als waarschuwing en luister daarna zelf in mono waar het misgaat.

Wat verdwijnt er vaak in mono, en wat doe je eraan?

Je vocal klinkt hol of ver weg

Vaak komt dat door een widener of een korte delay op de vocal om hem breder te maken. iZotope noemt precies dit: breedte maken met delay kan een vocal in mono hol laten klinken. Zet de effecten één voor één uit en luister in mono wanneer het probleem weg is. Houd je hoofdvocal droog in het midden en geef de breedte aan je backings, ad-libs of de galm op een send.

Je backings of dubbels vallen weg

Heb je een vocal gekopieerd en de kopie in fase omgedraaid om een breed effect te krijgen? Dan heffen ze elkaar in mono helemaal op. iZotope zegt daarover dat die truc alleen in stereo werkt. Neem liever echt een tweede take op en pan die. Twee verschillende takes lijken nooit precies op elkaar, dus ze blijven in mono gewoon hoorbaar.

Je 808 of bas wordt zwakker

Laag is extra gevoelig voor faseverlies, schrijft iZotope, en heeft weinig aan stereo. Zet stereo-effecten niet op je 808, sub of kick, en houd dat laag in het midden. Speelt het laag in mono ook nog met je kick in de weg? Lees dan 808 en kick mixen: zo zitten ze elkaar niet in de weg.

Je lead of pad wordt dun

Veel synthpresets hebben al een stereo chorus, unison of widener aan staan. Zet die breedte wat lager, of zet de breedte op een losse laag en houd een mono-versie van de melodie in het midden.

Snelle checklist voor je volgende mix

1. Kick, 808, bas en hoofdvocal in het midden.
2. Breedte vooral voor backings, ad-libs, percussie, pads en galm.
3. Na elke widener of stereo-delay even in mono luisteren.
4. Geen fase-omgedraaide kopieën om breedte te faken.
5. Mix exporteren en checken in de master-checker: stereo-correlatie, LUFS en true peak.
6. Nog even luisteren op een kleine speaker, zoals een bluetoothspeaker.

Ga je daarna masteren? Lees eerst hoeveel headroom je overlaat voor mastering en hoeveel LUFS je nodig hebt voor Spotify.

Liever dat iemand anders meeluistert?

Na honderd keer luisteren hoor je je eigen mix niet meer objectief. Wil je een tweede paar oren en je track laten afmaken? Bekijk mixing en mastering door NameOnTheBeat. Wil je zelf blijven checken en je master naast een referentietrack leggen? Met Master-checker Pro vergelijk je loudness, dynamiek en klankbalans met een nummer dat klinkt zoals jij wilt klinken.

Veelgestelde vragen

Moet mijn mix in mono precies hetzelfde klinken als in stereo?

Nee. In mono is hij altijd smaller, dat is normaal. Het gaat erom dat er geen onderdelen wegvallen en dat je balans blijft kloppen.

Moet ik dan helemaal in mono mixen?

Dat hoeft niet. Sommige mixers beginnen in mono om de balans goed te krijgen en iZotope raadt dat ook aan, maar regelmatig checken werkt ook prima.

Is mijn vocal opnemen in mono een probleem?

Nee, een hoofdvocal is bijna altijd een monosignaal en dat is precies goed. Mono-compatibiliteit gaat over wat je er daarna mee doet, zoals wideners en stereo-effecten.

Wat is een goede stereo-correlatie?

Rechts van het midden (boven 0) is mono-compatibel, met +1 als volledig mono. Komt je mix onder 0, dan zit er materiaal in dat uit fase is. Zoek dan met je oren in mono welk onderdeel het is.

Op zoek naar meer gratis hulp bij je mix en release, zoals een audio converter of een BPM- en toonsoortzoeker? Bekijk alle gratis muziektools.