Akkoorden transponeren: zo zet je elk akkoordenschema in een andere toonsoort
Share
Je hebt een akkoordenschema gevonden dat je mooi vindt, maar als je erop zingt, zit het refrein net te hoog. Of je wil met een gitarist spelen die dat nummer in een andere toonsoort kent. Dan moet je de akkoorden transponeren: alle akkoorden evenveel stappen omhoog of omlaag zetten. Dat klinkt als muziektheorie, maar het is eigenlijk gewoon tellen. In dit artikel lees je hoe dat werkt, met een transponeertabel, voorbeelden en tips voor capo en MIDI.
Wat is akkoorden transponeren?
Transponeren betekent dat je een stuk muziek in zijn geheel hoger of lager zet. Elk akkoord schuift evenveel halve tonen op. Omdat alles even ver verschuift, blijft het nummer hetzelfde klinken, alleen in een andere toonhoogte. De toonsoort verandert wel mee.
Een voorbeeld: het schema C, G, Am, F staat in C majeur. Zet je alles twee halve tonen hoger, dan krijg je D, A, Bm, G. Dat is hetzelfde rondje, nu in D majeur.
De 12 noten op een rij
Alles draait om deze rij van twaalf noten. Elke stap is een halve toon. Na B begin je weer bij C.
C, C#/Db, D, D#/Eb, E, F, F#/Gb, G, G#/Ab, A, A#/Bb, B
Twee dingen om te onthouden:
- Tussen E en F en tussen B en C zit geen kruis of mol. Daar is de stap meteen een halve toon. Dit is waar de meeste fouten ontstaan.
- C# en Db zijn dezelfde toets. Je kunt een noot met een kruis (#) of een mol (b) schrijven. In het Nederlands hoor je ook namen als cis, es en bes: dat zijn C#, Eb en Bb.
Op een pianotoetsenbord zie je het meteen: elke toets, wit of zwart, is een halve toon verder. Nog niet zo bekend met de toetsen? Lees eerst piano akkoorden voor beginners.
Akkoorden transponeren in 4 stappen
- Bepaal hoeveel halve tonen je wil verschuiven. Weet je de doeltoonsoort? Tel dan het aantal stappen van de oude naar de nieuwe grondtoon. Van C naar E is bijvoorbeeld 4 halve tonen omhoog (C, C#, D, D#, E).
- Verschuif alleen de lettername. Schuif de grondtoon van elk akkoord hetzelfde aantal stappen op. Am wordt met +2 dus Bm.
- Laat het akkoordtype staan. Alles achter de letter blijft gelijk: m, 7, maj7, sus2, sus4 of dim. Een Dm7 wordt met +3 een Fm7, geen F7.
- Vergeet de basnoot niet. Staat er een akkoord met een schuine streep, zoals C/E, dan verschuif je beide letters. C/E met +2 wordt D/F#.
Transponeertabel
Zoek in de linkerkolom de grondtoon van je akkoord en lees in de kolom van je verschuiving de nieuwe grondtoon af. Het akkoordtype neem je gewoon mee.
| Origineel | -3 | -2 | -1 | +1 | +2 | +3 | +4 | +5 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| C | A | Bb | B | C# | D | Eb | E | F |
| C# | Bb | B | C | D | Eb | E | F | F# |
| D | B | C | C# | Eb | E | F | F# | G |
| Eb | C | C# | D | E | F | F# | G | Ab |
| E | C# | D | Eb | F | F# | G | Ab | A |
| F | D | Eb | E | F# | G | Ab | A | Bb |
| F# | Eb | E | F | G | Ab | A | Bb | B |
| G | E | F | F# | Ab | A | Bb | B | C |
| Ab | F | F# | G | A | Bb | B | C | C# |
| A | F# | G | Ab | Bb | B | C | C# | D |
| Bb | G | Ab | A | B | C | C# | D | Eb |
| B | Ab | A | Bb | C | C# | D | Eb | E |
Twaalf halve tonen omhoog of omlaag brengt je weer bij dezelfde noot, een octaaf hoger of lager. Daarom heb je nooit meer dan zes stappen nodig: zeven omhoog komt op dezelfde letters uit als vijf omlaag.
Drie voorbeelden
Popschema twee halve tonen omhoog
C, G, Am, F wordt met +2 D, A, Bm, G. Handig als je stem in C majeur te laag en dun klinkt.
Trap- of drillschema twee halve tonen omlaag
Am, F, C, G wordt met -2 Gm, Eb, Bb, F. Zie je dat F met -2 een Eb wordt en niet een E? Dat komt doordat tussen E en F maar een halve toon zit.
R&B-schema met septiemakkoorden
Dm7, G7, Cmaj7 wordt met +3 Fm7, Bb7, Ebmaj7. De toevoegingen 7 en maj7 blijven precies hetzelfde. Wat die akkoorden doen, lees je in septiemakkoorden uitgelegd.
Kruis of mol: hoe schrijf je het?
Klinkt hetzelfde, maar het leest prettiger als je de schrijfwijze van de nieuwe toonsoort volgt. Een paar vuistregels:
- Toonsoorten als G, D, A, E en B majeur gebruiken kruizen. Schrijf dan F# en niet Gb.
- Toonsoorten als F, Bb, Eb, Ab en Db majeur gebruiken mollen. Schrijf dan Bb en niet A#.
- Twijfel je? Kies de schrijfwijze met de minste kruizen of mollen. Bij de kwintencirkel zie je per toonsoort welke het zijn. Lees daarvoor de kwintencirkel uitgelegd.
Wil je per toonsoort alle akkoorden in een overzicht? Kijk op akkoorden per toonsoort.
Welke toonsoort past bij je stem?
Transponeren doe je meestal omdat een nummer net niet lekker ligt. Zo vind je de goede richting:
- Zing of rap het hoogste stuk van het nummer, vaak het refrein.
- Moet je persen op de hoogste noten? Ga omlaag. Klinkt je stem krachteloos en ver weg? Ga omhoog.
- Begin met een of twee halve tonen en probeer het opnieuw.
- Kies de versie waarop je ontspannen en goed klinkt, ook op de laatste take van de dag.
Weet je niet in welke toonsoort het origineel staat? Lees toonsoort van een nummer vinden.
Transponeren met een capo
Speel je gitaar of ukelele? Een capo klemt alle snaren af op een fret. Elke fret maakt alles een halve toon hoger. Met een capo op fret 2 klinken je gewone C-, G-, Am- en F-grepen dus als D, A, Bm en G.
Je kunt het ook andersom gebruiken. Staat een nummer in een lastige toonsoort, zoals Eb, Bb, Cm, Ab? Zet de capo op fret 3 en speel de grepen drie halve tonen lager: C, G, Am, F. Het klinkt precies hetzelfde als het origineel, maar speelt veel makkelijker.
De regel: gegrepen akkoord + capofret = klinkend akkoord.
Akkoorden transponeren in je DAW
Werk je met MIDI in FL Studio, Logic Pro of Ableton Live? Dan is transponeren nog makkelijker. In de piano roll is elke rij een halve toon. Selecteer alle noten van je akkoorden en schuif ze samen omhoog of omlaag. Vergeet je baslijn of 808 niet, want die moet hetzelfde aantal stappen mee.
Heb je geen MIDI maar een complete beat als audiobestand? Dan transponeer je de audio. Met de gratis Beat Lab zie je de geschatte toonsoort, schuif je per halve toon en blijft het tempo gelijk. Hoe je dat aanpakt, lees je in beat transponeren.
Veelgemaakte fouten
- Een extra stap tellen tussen E en F of tussen B en C. Daar zit maar een halve toon, dus na E komt direct F en na B direct C.
- Het akkoordtype veranderen. Een mineurakkoord blijft mineur. Am wordt met +2 een Bm, geen B.
- De basnoot vergeten bij akkoorden als G/B.
- Halverwege de tel kwijt. Schrijf eerst de verschuiving op (bijvoorbeeld +3) en werk het hele schema in een keer af.
- Je opname niet aanpassen. Heb je al vocals opgenomen op de oude toonsoort, dan passen die niet op de nieuwe versie. Transponeer dus voordat je opneemt, en zet je autotune op de nieuwe toonsoort.
Veelgestelde vragen
Hoeveel halve tonen zitten er in een octaaf?
Twaalf. Na twaalf stappen ben je terug bij dezelfde noot.
Verandert het nummer als ik transponeer?
De melodie en de verhoudingen tussen de akkoorden blijven gelijk. Alleen de toonhoogte en de toonsoort veranderen. Het klinkt dus als hetzelfde nummer, hoger of lager.
Blijft een mineurnummer mineur?
Ja. Am, F, C, G in A mineur wordt met -2 Gm, Eb, Bb, F in G mineur. Wil je juist van mineur naar majeur, dan is dat geen transponeren maar een andere toonsoort kiezen. Het verschil lees je in majeur en mineur uitgelegd.
Kan ik een capo gebruiken om omlaag te transponeren?
Nee, een capo maakt alles alleen hoger. Wil je lager, dan kies je andere grepen of stem je je gitaar lager.
Zit de toonsoort goed en wil je meteen gaan schrijven? Luister naar de beats van NameOnTheBeat, of bekijk alle gratis muziektools voor de volgende stap.