Jazzakkoorden: 7 schema's voor lo-fi, boom bap en R&B-beats

Jazzakkoorden zitten overal in hiphop. Lo-fi beats, boom bap, neo soul en smooth R&B lenen allemaal dezelfde warme, net niet opgeloste klank. Goed nieuws: je hoeft geen jaren jazz te studeren om ze te gebruiken. Een handvol akkoordenschema's doet het meeste werk, en als je snapt waarom ze zo klinken, kun je ze loopen, flippen en er complete beats op bouwen.

Hieronder vind je 7 jazz-akkoordenschema's in C majeur en A mineur (makkelijk te vinden op je toetsen), met Romeinse cijfers zodat je ze naar elke toonsoort kunt verplaatsen, de noten per akkoord en tips om ze in een beat te laten werken in plaats van als een jazzexamen te klinken.

Waardoor klinkt een akkoordenschema jazzy?

• Septiemakkoorden in plaats van gewone drieklanken. Zet één noot bovenop een basisakkoord (Dm wordt Dm7, C wordt Cmaj7) en het klinkt meteen voller en zachter.
• Uitbreidingen. Jazzspelers blijven stapelen: nonen, undecimen en tredecimen (9, 11 en 13). Zelfs één extra 9 op een mineurakkoord geeft je die lo-fi gloed.
• De twee-vijf-een (ii-V-I). De bekendste beweging in jazz. Twee akkoorden bouwen spanning op en het derde lost die op. De meeste schema's hieronder zijn variaties daarop.
• Soepele stemvoering. De akkoorden veranderen, maar de noten bovenin bewegen nauwelijks. Daarom voelen jazzakkoorden alsof ze in elkaar overvloeien.

Zo lees je de cijfers: hoofdletters (I, IV, V) zijn majeurakkoorden, kleine letters (ii, iii, vi) zijn mineur. "maj7" is een groot septiemakkoord, "m7" een mineur septiemakkoord, "7" een dominant septiemakkoord en "ø7" een half verminderd akkoord. Weet je niet precies wat een septiemakkoord is? Lees dan eerst septiemakkoorden uitgelegd.

7 jazz-akkoordenschema's om te proberen

1. De majeur twee-vijf-een: ii7, V7, Imaj7 (Dm7, G7, Cmaj7)

Deze leer je als eerste. Dm7 zet het klaar, G7 bouwt spanning op omdat hij echt naar huis wil, en Cmaj7 is thuis. Loop hem met één akkoord per maat en zet er een vierde maat Cmaj7 achter, zodat hij kan ademen. Je hoort deze beweging in talloze jazzstandards, en het is een top startpunt voor een zachte lo-fi loop.

2. De mineur twee-vijf-een: iiø7, V7, i7 (Bø7, E7, Am7)

Hetzelfde idee, maar in A mineur. Bø7 (B, D, F, A) is donkerder dan Dm7, en E7 heeft een G# die niet in de toonsoort zit en hard naar A trekt. Het resultaat is moody en een beetje filmisch. Dit is je schema voor een donkere boom bap loop of een R&B-beat voor laat op de avond.

3. De turnaround: Imaj7, vi7, ii7, V7 (Cmaj7, Am7, Dm7, G7)

Vier akkoorden die steeds terugkomen bij thuis. Omdat de G7 aan het eind direct terugleidt naar Cmaj7, kun je hem eindeloos loopen zonder dat hij gaat vervelen. Speel hem op een Rhodes in een rustig tempo en je hebt binnen een halve minuut een lo-fi beat.

4. De lange weg naar huis: iii7, vi7, ii7, V7, Imaj7 (Em7, Am7, Dm7, G7, Cmaj7)

Elk akkoord gaat een kwint omlaag naar het volgende, waardoor het voelt als een ketting die je steeds verder trekt tot je landt op Cmaj7. Hij is langer dan een loop van 4 maten, dus probeer hem als schema van 8 maten: geef de eerste vier akkoorden elk één maat en laat Cmaj7 de laatste vier maten doorklinken. Of gebruik hem als hook die anders is dan het couplet.

5. De tritonus-substitutie: ii7, bII7, Imaj7 (Dm7, Db7, Cmaj7)

Vervang G7 door Db7. Waarom werkt dat? G7 en Db7 delen dezelfde twee spanningsnoten (B en F, in Db7 geschreven als Cb en F). Db7 doet dus hetzelfde werk, maar de bas glijdt nu per halve toon omlaag: D, Db, C. Een kleine verandering die meteen volwassener klinkt. Top voor neo soul en smooth R&B.

6. De achterdeur: iv7, bVII7, Imaj7 (Fm7, Bb7, Cmaj7)

In plaats van via G7 naar huis te gaan, sluip je binnen via Fm7 en Bb7, twee akkoorden geleend uit C mineur. Hij lost zachter en warmer op dan de normale twee-vijf-een, bijna als een zucht. Zet hem aan het eind van een loop voor een emotionele landing, of gebruik hem voor de laatste twee maten van schema 3.

7. De lo-fi vamp: i9, iv9 (Am9, Dm9)

Niet elke jazzy beat heeft veel akkoorden nodig. Twee mineur nonakkoorden, elk twee maten, en je hebt een loop voor een heel nummer. Am9 is A, C, E, G, B en Dm9 is D, F, A, C, E. De nonen maken het dromerig in plaats van verdrietig. Perfect als je de rapper of zanger veel ruimte wilt geven.

Spiekbriefje: de noten per akkoord

• Cmaj7: C, E, G, B
• Dm7: D, F, A, C
• Dm9: D, F, A, C, E
• Db7: Db, F, Ab, Cb (Cb klinkt hetzelfde als B)
• Em7: E, G, B, D
• E7: E, G#, B, D
• Fm7: F, Ab, C, Eb
• G7: G, B, D, F
• Am7: A, C, E, G
• Am9: A, C, E, G, B
• Bb7: Bb, D, F, Ab
• Bø7: B, D, F, A

Shell voicings: de shortcut naar een jazzpianist-sound

Grote akkoorden van vier of vijf noten worden snel modderig, zeker boven een 808. Jazzpianisten spelen daarom vaak alleen de grondtoon, de terts en het septiem. Dat heet een shell voicing, en meer heb je niet nodig.

• Dm7 shell: D, F, C
• G7 shell: G, B, F
• Cmaj7 shell: C, E, B

Kijk wat er tussen die akkoorden gebeurt: de F uit Dm7 blijft liggen als F in G7, de C zakt naar B, daarna blijft B liggen en zakt F naar E in Cmaj7. Er beweegt bijna niets, en daarom klinkt het zo soepel. Springen je akkoorden nog steeds heen en weer? In onze uitleg over akkoordomkeringen lees je hoe je ze dicht bij elkaar houdt.

Zo laat je jazzakkoorden werken in een beat

1. Kies een warme klank. Rhodes, Wurlitzer, een zachte piano of een gedempte gitaar. Felle synths laten jazzakkoorden al snel kitscherig klinken.
2. Voeg swing toe. Strak gequantiseerde akkoorden klinken robotachtig. Duw sommige akkoorden iets naar voren, trek andere iets naar achteren en zet swing op je drums. In FL Studio doe je dat in een paar seconden, lees swing gebruiken in FL Studio.
3. Hou het laag simpel. Laat je bas of 808 alleen de grondtonen spelen (D, G, C). Uitgebreide akkoorden vullen het middengebied al, dus een drukke baslijn gaat botsen.
4. Maak het lo-fi. Een low-pass filter, wat vinylkraak en een beetje pitch-wobble maken van strakke jazzakkoorden een stoffige sample. Meer ideeën? Bekijk onze lo-fi akkoorden.
5. Laat ruimte voor de vocal. Verdwijnt de rapper? Laat de 9 weg of speel shell voicings onder het couplet. Breng de volle akkoorden terug in de hook.
6. Check de toonsoort voordat iemand opneemt. C majeur past niet bij elke stem. Zoek de toonsoort en BPM van je beat op en test hem hoger of lager met de pitch shifter in Beat Lab.

Septiemakkoorden gratis als MIDI

Geen zin om elke noot in de piano roll te klikken? Open onze gratis akkoorden generator en kies de sfeer Chill of R&B, die allebei septiemakkoorden gebruiken. Kies majeur of mineur, je toonsoort en tempo, luister direct in je browser en download de MIDI. Je krijgt een akkoordenspoor plus een baslijn op de grondtonen. Voeg daarna de jazzbewegingen uit dit artikel toe, zoals een G7 vervangen door Db7 of van een m7 een m9 maken. De MIDI mag je vrij gebruiken in je eigen releases.

Wil je de akkoorden in een andere toonsoort? Hou de Romeinse cijfers aan en zoek de akkoorden op bij akkoorden per toonsoort.

Verder gaan?

Jazz, neo soul en R&B hebben veel gemeen. Voor uitgebreide akkoorden en slash-akkoorden lees je onze neo soul-akkoorden. Voor soepele loops met septiemakkoorden en meer bounce bekijk je de R&B-akkoorden. Liever meteen schrijven? Bekijk de beats van NameOnTheBeat en zoek er een die bij je stem past.

Veelgestelde vragen

Wat is het bekendste jazz-akkoordenschema?

De twee-vijf-een (ii-V-I). In C majeur is dat Dm7, G7, Cmaj7. Veel jazzstandards zijn opgebouwd uit kettingen van twee-vijf-eens die door verschillende toonsoorten bewegen.

Waarom klinken jazzakkoorden goed in lo-fi en hiphop?

Septiem- en nonakkoorden klinken warm maar niet helemaal opgelost, dus een loop ervan voelt nooit af. Daardoor kun je ze een heel nummer herhalen zonder dat het gaat vervelen, en dat is precies wat een beat nodig heeft.

Moet ik muziektheorie kennen om deze te gebruiken?

Nee. Neem de noten uit het spiekbriefje over in je piano roll en je bent klaar. De Romeinse cijfers zijn alleen belangrijk als je een schema naar een andere toonsoort wilt verplaatsen.

Wat is een tritonus-substitutie?

Een dominant akkoord vervangen door het dominante akkoord een tritonus verderop, zoals G7 dat Db7 wordt. Beide delen dezelfde spanningsnoten, dus het schema werkt nog steeds, maar de bas beweegt per halve toon.

Mag ik deze akkoordenschema's gebruiken in een release?

Ja. Akkoordenschema's zijn gewone bouwstenen in muziek. Kopieer alleen niet de echte opname of melodie van iemand anders, en sample geen jazzplaat zonder toestemming.

Meer gratis hulp voor je beats, zoals een BPM-zoeker, master-checker en audio converter? Bekijk al onze gratis muziektools.