Mashup maken: zo leg je twee nummers over elkaar

Je hoort een refrein en denkt meteen: dit zou zo hard gaan over die ene andere beat. Dan wil je een mashup maken. Het idee is simpel, de uitvoering valt vaak tegen: de stem loopt uit de maat, de akkoorden schuren of het klinkt als twee nummers die toevallig tegelijk aanstaan.

In dit artikel lees je stap voor stap hoe je een mashup maakt die wél klopt. Van twee nummers kiezen en de BPM en toonsoort checken tot de vocal eruit halen, alles op tempo en in toon zetten en het geheel strak in elkaar schuiven. Twijfel je nog wat een mashup precies is? Lees dan eerst het verschil tussen een mashup en een remix.

Wat heb je nodig?

• Twee nummers: één waarvan je de zang gebruikt en één waarvan je de instrumental gebruikt.
• Een DAW of DJ-software: FL Studio, Logic Pro, Ableton Live of iets vergelijkbaars om het vooraf te maken. Of je DJ-software als je de mashup live wilt doen.
• De BPM en toonsoort van allebei. Die zoek je gratis op, zie stap 2.
• Een losse vocal en instrumental. Officieel als je ze hebt, anders haal je ze er zelf uit (stap 3).

Stap 1: kies twee nummers die bij elkaar kunnen

Met de juiste combinatie heb je het meeste werk al gedaan. Een paar dingen die helpen:

• Een sterke, herkenbare vocal. Het refrein dat iedereen kan meezingen werkt beter dan een couplet dat niemand kent.
• Een instrumental met ruimte. Een beat met een drukke leadmelodie of eigen vocal chops vecht snel met je zang. Rustigere instrumentals laten de stem ademen.
• Een tempo dat in de buurt ligt. Hoe kleiner het verschil, hoe natuurlijker de stem blijft klinken. Halftime en doubletime tellen ook: een vocal op 70 BPM past zonder stretchen op een beat van 140 BPM.
• Contrast mag. Een popzangeres over een drillbeat of een rapper over een housetrack is precies waar mashups leuk van worden. Zolang tempo en toonsoort kloppen.

Stap 2: check BPM en toonsoort van allebei

Voordat je iets gaat schuiven, wil je twee getallen per nummer weten: het tempo en de toonsoort.

1. Open de gratis batch BPM- en toonsoortzoeker en sleep beide nummers erin. Je ziet per nummer de BPM, de toonsoort en de Camelot-code in één lijst. Je bestanden worden niet geüpload.
2. Wil je één nummer beter controleren? Gebruik Beat Lab. Daar luister je mee met een klik en tik je zelf mee als je twijfelt over 70 of 140.
3. Meet het tempo op het complete nummer met drums, niet op een losse acapella. Een stem zonder beat geeft een BPM-zoeker weinig houvast.

Kijk daarna naar de Camelot-codes. Dezelfde code, één nummer hoger of lager met dezelfde letter, of hetzelfde nummer met de andere letter: dat zijn de veilige combinaties. Staat je vocal op 8A (A mineur), dan werkt een instrumental op 8A, 7A, 9A of 8B meestal zonder gedoe. Hoe dat wiel werkt, lees je in harmonisch mixen met het Camelot-wiel.

Zit je ver uit elkaar? Geen ramp, dat los je op in stap 5. Maar het is goed om het nu al te weten.

Stap 3: haal de vocal en de instrumental los

De schoonste mashup maak je met officiële bestanden: een acapella van het ene nummer en een instrumental van het andere. Labels en artiesten brengen die soms uit, bijvoorbeeld bij remixwedstrijden of als extra versie op een release.

Heb je alleen de complete nummers? Dan kun je ze splitsen met de gratis vocal remover. Je krijgt twee WAV-bestanden terug: de instrumental zonder zang en de vocals los. Alles gebeurt in je browser.

• Kies Beste kwaliteit als je apparaat het aankan. Snel is sneller klaar, maar laat meer zang achter in de instrumental.
• Begin met een goed bestand. WAV, FLAC of een MP3 van 320 kbps scheidt schoner dan een zwaar gecomprimeerd bestand.
• Verwacht geen wonderen. Galm, delays en achtergrondzang lekken soms door. In een mashup valt dat vaak minder op omdat er een andere beat onder zit, maar luister het wel even goed na.

Werk je in FL Studio of Logic Pro, dan kun je ook de ingebouwde stem-scheiding gebruiken. Hoe dat werkt staat in remix maken: van acapella tot eigen beat.

Stap 4: zet alles op hetzelfde tempo

Kies welk tempo je mashup krijgt. Meestal houd je het tempo van de instrumental aan, want drums en bas klinken het snelst raar als je ze stretcht. De vocal gaat dan mee.

• Gebruik time stretching, niet gewoon versnellen. Versnel je audio zoals een plaat, dan gaat de toonhoogte mee omhoog. Een halve toon hoger is al ongeveer 6 procent sneller. Time stretching in je DAW verandert het tempo en laat de toonhoogte staan.
• In FL Studio zet je de acapella in een Sampler-kanaal op de modus Stretch. In Logic Pro zet je Smart Tempo aan voor de regio. De precieze stappen staan in remix maken, stap 5.
• Houd het verschil klein. Een paar BPM merkt niemand. Twintig BPM sneller hoor je wel aan de stem.
• Live in je DJ-set? Zet key lock (bij Pioneer DJ heet het Master Tempo) aan, zodat de toonhoogte niet meeschuift als je de tempofader beweegt. Hoe je twee nummers op tempo krijgt lees je in beatmatchen leren.

Stap 5: zet alles in dezelfde toonsoort

Dit is de stap die de meeste mashups maakt of breekt. Twee nummers die perfect op tempo lopen, kunnen nog steeds vals tegen elkaar klinken.

1. Kijk hoeveel halve tonen ertussen zitten. Van A mineur naar B mineur is bijvoorbeeld twee halve tonen omhoog.
2. Verschuif liever de instrumental dan de stem. Oren zijn heel gevoelig voor stemmen. Een beat die één of twee halve tonen verschuift valt nauwelijks op, een stem die even ver gaat klinkt al snel als een stripfiguur of juist te zwaar.
3. Doe het in Beat Lab. Sleep de instrumental in Beat Lab, schuif met plus of min per halve toon en download een WAV. Het tempo blijft gelijk. Beat Lab werkt met bestanden tussen 5 seconden en 5 minuten.
4. Ga de kortste kant op. Twee omlaag klinkt bijna altijd natuurlijker dan tien omhoog. Elke toonsoort ligt hooguit zes halve tonen bij een andere vandaan.

Goed om te weten: één halve toon verschuiven verplaatst een nummer zeven stappen op het Camelot-wiel. Van 8A naar 3A dus, en dat is geen van de veilige combinaties. Verschuif je, check dan altijd de nieuwe toonsoort in plaats van te gokken.

Klinkt het na het verschuiven nog steeds net niet? Probeer een ander stuk van de vocal. Soms past het refrein perfect en schuurt het couplet, omdat de akkoorden onder dat couplet in het origineel anders waren.

Stap 6: schuif het in elkaar

Nu wordt het een nummer. Zet beide bestanden in je DAW op het juiste tempo en begin met puzzelen.

• Lijn de eerste tel uit. Zoek in de vocal het begin van een zin of refrein en leg dat op de eerste tel van een maat in de instrumental. Zoom in en luister of de klemtonen goed landen.
• Denk in blokken van 8 of 16 maten. Popnummers en dansmuziek zijn zo opgebouwd. Laat het refrein van de vocal samenvallen met het sterkste stuk van de instrumental, zoals de drop of de hook.
• Begin bij het refrein. Dat is het moment waarop mensen je mashup beoordelen. Werkt dat stuk, dan bouw je de rest eromheen.
• Je hoeft niet alles te gebruiken. Vaak werkt een mashup beter met alleen het refrein en een paar losse zinnen dan met de hele tekst.
• Maak ruimte voor de stem. Zet een low cut op de acapella om restjes bas en kick uit het origineel weg te halen. Dip in de instrumental een beetje van het middengebied waar de stem zit, zeker als daar een melodie speelt.
• Zet de stem op de goede hoogte. De vocal moet bovenop de beat liggen, niet erin verdwijnen. Vergelijk met het origineel: hoe hard staat de zang daar ten opzichte van de drums?

Klaar? Exporteer en luister op meerdere plekken terug: koptelefoon, telefoon en een speaker. Schuurt er iets, dan hoor je het meestal op een van die drie.

Vooraf maken of live draaien?

Je kunt een mashup als bestand maken en die gewoon draaien, of hem live in je set opbouwen door een acapella over een lopende instrumental te mixen. Vooraf maken geeft je meer controle over timing, toonsoort en EQ. Live is spannender, maar dan moet alles van tevoren kloppen: tempo, toonsoort en je cuepunten. Begin dus met een paar mashups vooraf in je DAW. Dan leer je snel welke combinaties werken.

Mag je een mashup online zetten?

Voor jezelf maken en oefenen is iets anders dan publiceren. Een mashup gebruikt opnames van minstens twee nummers. SoundCloud zegt over remixes dat je voor het uploaden toestemming nodig hebt van de oorspronkelijke maker en alle rechthebbenden, inclusief de platenmaatschappij. Bij een mashup geldt dat voor elk nummer dat je gebruikt. Zonder die toestemming loop je het risico dat je upload offline gehaald wordt. Dit is geen juridisch advies: twijfel je, vraag het dan na bij de rechthebbenden.

Liever meteen iets om te draaien?

Ik maak zelf al jaren remixes en edits van Nederlandse en internationale hits. Met NAME Remix Pack Access download je ze in één keer, handig om mee te oefenen en als basis voor je eigen overgangen in een set. Wil je een eigen remix of edit laten maken? Kijk dan naar ghostproductie.

Meer gratis hulp nodig bij BPM, toonsoort en audio? Bekijk alle gratis muziektools.

Veelgestelde vragen

Welk programma heb je nodig om een mashup te maken?

Elke DAW die audio kan time-stretchen werkt, zoals FL Studio, Logic Pro of Ableton Live. Live in een set kan het met DJ-software die twee decks en key lock heeft.

Waar haal ik een acapella vandaan?

Het liefst officieel, van het label of de artiest. Anders haal je de zang uit het nummer met een vocal remover. Die is zelden helemaal schoon, maar voor een mashup vaak goed genoeg.

Wat als twee nummers totaal niet in dezelfde toonsoort staan?

Verschuif de instrumental met een paar halve tonen en ga de kortste kant op. Moet je meer dan drie halve tonen verschuiven, kies dan liever een ander nummer of een ander stuk van de vocal.

Waarom loopt mijn acapella na een tijdje uit de maat?

Het tempo klopt nog net niet, of het originele nummer had kleine tempoverschillen, bijvoorbeeld bij live drums. Check het tempo opnieuw en laat de vocal in je DAW het projecttempo volgen in plaats van hem alleen aan het begin goed te leggen.

Wat is het verschil tussen een mashup en een remix?

Bij een mashup combineer je twee of meer bestaande nummers. Bij een remix bouw je een nieuwe productie rond één nummer. Lees er meer over in wat is een mashup.