Verminderd akkoord uitgelegd: dim, dim7 en m7b5 in je beats

Je speelt een akkoord in je piano roll en ineens klinkt je beat spannend, een beetje eng, alsof er iets gaat gebeuren. Grote kans dat je net een verminderd akkoord hebt gevonden. In akkoordenschema's zie je het als dim, ° of m(b5). In dit artikel lees je wat een verminderd akkoord is, hoe je het bouwt, welke varianten er zijn en hoe je het gebruikt in trap, drill, R&B en lo-fi zonder dat je beat rommelig wordt.

Wat is een verminderd akkoord?

Een verminderd akkoord is een drieklank van drie noten: een grondtoon, een kleine terts en een verminderde kwint. Tel je in halve tonen (elke toets op je keyboard, zwart en wit), dan ziet dat er zo uit:

• Grondtoon: de noot waar het akkoord naar heet.
• Kleine terts: 3 halve tonen boven de grondtoon.
• Verminderde kwint: 6 halve tonen boven de grondtoon.

Voorbeeld: Bdim bestaat uit B, D en F. Vergelijk het met een mineurakkoord. Bm is B, D en F#. Het enige verschil is dat de kwint een halve toon lager ligt. Dat ene stapje maakt het verschil tussen donker en echt gespannen.

Waarom klinkt het zo onrustig? Tussen de grondtoon en de verminderde kwint zitten precies 6 halve tonen. Dat interval heet een tritonus, en dat staat bekend als een van de meest onrustige afstanden tussen twee noten. Je oor wil dat die spanning ergens heen gaat. Daarom voelt een verminderd akkoord bijna altijd als een tussenstap, niet als een eindpunt.

Hoe schrijf je een verminderd akkoord op?

Je komt verschillende schrijfwijzen tegen voor hetzelfde akkoord:

• Bdim: de meest gebruikte schrijfwijze in akkoordenschema's en DAW's.
• B°: het rondje betekent verminderd.
• Bm(b5): mineur met een verlaagde kwint. Zelfde noten.
• vii° of ii°: de Romeinse cijfers die laten zien op welke trap van de toonsoort het akkoord staat.

Waar zit het verminderde akkoord in jouw toonsoort?

Elke majeur- en mineurtoonsoort heeft precies één verminderd akkoord dat je zonder extra kruisen of mollen kunt spelen:

• In majeur staat het op de zevende trap (vii°). In C majeur is dat Bdim: B, D, F. Zie alle akkoorden in C majeur.
• In mineur staat het op de tweede trap (ii°). In A mineur is dat ook Bdim. Zie alle akkoorden in A mineur.

Dat is logisch, want C majeur en A mineur gebruiken dezelfde zeven noten. Weet je de toonsoort van je beat nog niet? Gooi je loop of beat in de gratis Beat Lab en je krijgt een schatting van de BPM en toonsoort. Daarna zoek je jouw toonsoort op in akkoorden per toonsoort. Het akkoord met het rondje is je verminderde akkoord.

De truc van de harmonische mineur

In trap en drill hoor je vaak een verminderd akkoord dat net buiten de gewone mineurtoonladder valt. Dat komt uit de harmonische mineur: dezelfde mineurtoonladder, maar met de zevende noot een halve toon hoger. In A mineur wordt G dan G#. Op die G# bouw je G#dim (G#, B, D). Dat akkoord trekt heel sterk terug naar Am, omdat de G# maar een halve toon onder de A ligt. Meer over toonladders voor donkere melodieën lees je in de beste toonladders voor trap-melodieën.

Drie varianten: dim, dim7 en half-verminderd

Zet je een vierde noot bovenop de drieklank, dan krijg je een septiemakkoord. Bij het verminderde akkoord zijn er twee smaken. Ken je septiemakkoorden nog niet? Lees dan eerst septiemakkoorden uitgelegd.

Verminderd septiemakkoord (dim7 of °7)

Je zet een noot 9 halve tonen boven de grondtoon. B°7 is dan B, D, F en Ab. Alle noten liggen precies 3 halve tonen uit elkaar. Dat maakt dit akkoord bijzonder: omdat 4 keer 3 halve tonen samen een octaaf van 12 halve tonen is, blijft het akkoord hetzelfde welke noot je ook onderop zet. B°7, D°7, F°7 en Ab°7 zijn dus dezelfde vier noten. Daardoor bestaan er maar drie verschillende verminderde septiemakkoorden.

Dat klinkt als theorie, maar het is handig in de praktijk. Elke noot van een dim7 kan als leidtoon dienen: een noot die een halve toon omhoog wil naar de grondtoon van het volgende akkoord. Met één greep kun je dus naar vier verschillende akkoorden oplossen. Volgens het open lesboek Fundamentals, Function, and Form deelt dit akkoord bovendien noten met het dominant septiemakkoord, waardoor het vaak de plek van V7 inneemt vlak voor de tonica.

Half-verminderd septiemakkoord (m7b5 of ø7)

Hier zet je de vierde noot 10 halve tonen boven de grondtoon. Bø7 (ook geschreven als Bm7b5) is B, D, F en A. Het klinkt zachter en melancholischer dan een dim7, omdat er maar één tritonus in zit in plaats van twee. Dit is het akkoord dat je op de zevende trap krijgt als je in majeur septiemakkoorden stapelt, en het is een vaste waarde in jazz, neo-soul en R&B.

Zo bouw je een verminderd akkoord in je piano roll

1. Kies de grondtoon. In majeur is dat de zevende noot van je toonladder, in mineur de tweede. Of gebruik de leidtoon uit de harmonische mineur.
2. Tel 3 halve tonen omhoog voor de kleine terts.
3. Tel nog eens 3 halve tonen omhoog voor de verminderde kwint (6 vanaf de grondtoon).
4. Wil je een dim7? Tel nog eens 3 halve tonen (9 vanaf de grondtoon). Voor een half-verminderd akkoord neem je 4 halve tonen (10 vanaf de grondtoon).
5. Probeer een omkering. Zet de laagste noot een octaaf hoger. Bdim met de D onderop klinkt vaak minder hard dan met de B onderop. Het lesboek hierboven noemt die eerste omkering ook als de gebruikelijke vorm. Meer hierover in akkoordomkeringen uitgelegd.
6. Los het op. Laat het volgende akkoord de spanning oplossen, meestal naar de tonica (het thuisakkoord van je toonsoort).

4 progressies met een verminderd akkoord om meteen te proberen

Elk akkoord duurt één maat. Speel ze eerst simpel en voeg daarna ritme en omkeringen toe.

1. Spanning voor de drop (A mineur)

Am | Dm | G#°7 | Am

G#°7 is G#, B, D en F. Het klinkt alsof de beat even de adem inhoudt en dan terugvalt. Perfect als laatste maat voor je hook of drop. Past bij donkere trap en drill.

2. Donkere trap-loop (C mineur)

Cm | Ab | Bdim | Cm

Bdim komt hier uit de harmonische mineur van C. Laat je 808 de grondtonen volgen (C, Ab, B, C) en je hebt een loop die blijft trekken. Zet je 808 wel in dezelfde toonsoort, anders schuurt het op de verkeerde manier. Wil je het nog griezeliger? Kijk bij enge akkoorden.

3. Jazzy mineur voor lo-fi en R&B (A mineur)

Am7 | Bø7 | E7 | Am7

Dit is een klassieke mineur ii-V-i. Bø7 (B, D, F, A) voelt zacht en een beetje weemoedig, E7 bouwt de spanning op en Am7 landt weer thuis. Meer van dit soort loops vind je bij jazzakkoorden.

4. Gospel-doorgang in majeur (C majeur)

C | C#°7 | Dm | G

C#°7 (C#, E, G, Bb) is hier een doorgangsakkoord: de baslijn klimt van C via C# naar D. Speel C#°7 eventueel maar een halve maat lang. Je hoort dit soort chromatische stapjes veel in gospel, soul en R&B.

Tips zodat je beat niet rommelig wordt

• Gebruik het als kruiden, niet als hoofdgerecht. Eén verminderd akkoord in een loop van vier is meestal genoeg.
• Laat ruimte voor de vocal. Gespannen akkoorden in het middengebied botsen sneller met een stem. Zet ze iets zachter of hoger in een verse, en laat ze voluit gaan in een overgang.
• Kort klinkt vaak beter. Een verminderd akkoord op de laatste tel of halve maat voor de terugkeer naar de tonica werkt beter dan een hele maat lang spanning.
• Controleer je melodie. Speelt je lead een noot die niet in het verminderde akkoord zit, dan kan het snel vals klinken. Pas de melodie op die maat aan of laat haar even rusten.

En het overmatig akkoord?

Het overmatig akkoord (aug of +) is het spiegelbeeld van het verminderde akkoord: een grote terts (4 halve tonen) met een overmatige kwint (8 halve tonen). C+ is C, E en G#. Het klinkt dromerig en zwevend, net als een vraag zonder antwoord. Ook dit akkoord is symmetrisch: alle noten liggen 4 halve tonen uit elkaar, dus er bestaan maar vier verschillende overmatige drieklanken. Een bekende toepassing is G+ (G, B, D#) vlak voor C. Wil je meer open, zwevende klanken? Lees ook sus-akkoorden uitgelegd.

Snel aan de slag

Begin met een basis van vier akkoorden uit de gratis akkoorden generator. Kies een sfeer en toonsoort, download de MIDI en zet hem in je DAW. Vervang daarna het derde of vierde akkoord door een verminderd akkoord uit dit artikel en luister wat er gebeurt. Twijfel je welke akkoorden in je toonsoort passen? Lees welke akkoorden passen bij elkaar.

Wil je van zo'n loop een complete beat maken, met drums, 808 en arrangement? Het stappenplan: je eerste trap-beat maken in FL Studio neemt je mee van leeg project tot af. Of luister hoe akkoorden en spanning samenkomen in de beats van NameOnTheBeat.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een mineur en een verminderd akkoord?

Allebei hebben ze een kleine terts. Bij mineur ligt de kwint 7 halve tonen boven de grondtoon, bij verminderd 6. Daardoor klinkt mineur donker maar stabiel en verminderd gespannen.

Wat betekent dim in een akkoord?

Dim is kort voor diminished, Engels voor verminderd. Cdim, C° en Cm(b5) zijn hetzelfde akkoord: C, Eb en Gb.

Is Bdim hetzelfde als Bm7b5?

Nee. Bdim is een drieklank (B, D, F). Bm7b5, ook Bø7, heeft er een vierde noot bij: de A. Bdim7 heeft juist een Ab als vierde noot.

Mag ik een verminderd akkoord als eerste akkoord gebruiken?

Het kan, maar het voelt dan zelden als thuis. Wil je een loop die rust geeft, begin dan met je tonica en gebruik het verminderde akkoord als tussenstap.

Kan ik een verminderd akkoord gebruiken in een vrolijke beat?

Ja. Als kort doorgangsakkoord tussen twee majeurakkoorden, zoals C#°7 tussen C en Dm, voegt het juist beweging toe zonder dat het eng klinkt.

Meer gratis hulp nodig? Bekijk alle gratis muziektools voor producers, rappers en DJ's.