Wat is LUFS? Loudness uitgelegd voor producers en artiesten

Je hebt je track geëxporteerd, in een loudness meter gesleept en nu staat er iets als -9,6 LUFS. Is dat goed? Te hard? En waarom is het getal negatief? LUFS is de eenheid waarmee alle streamingdiensten en mastering engineers over loudness praten, dus het loont om hem echt te snappen. In dit artikel lees je wat LUFS meet, hoe je de verschillende LUFS-waarden op een meter leest en wat je met dat getal doet.

Kort antwoord: wat is LUFS?

LUFS staat voor Loudness Units relative to Full Scale. Het meet hoe hard audio voor het menselijk oor klinkt, gemiddeld over tijd. Een gewone piekmeter laat alleen zien hoe hoog je golfvorm uitslaat. LUFS laat zien hoe hard je nummer aanvoelt.

• LUFS wordt gemeten volgens de internationale standaard ITU-R BS.1770. Dat is dezelfde standaard die Spotify noemt op zijn pagina over loudness normalisatie.
• 1 LU is gelijk aan 1 dB. Een track op -10 LUFS is dus 4 dB harder dan een track op -14 LUFS.
• De getallen zijn negatief omdat ze gemeten worden ten opzichte van digitale full scale (0 dBFS). Dichter bij 0 betekent harder.
• Streamingdiensten gebruiken LUFS om nummers ongeveer even hard af te spelen. Spotify zet tracks standaard bijvoorbeeld op ongeveer -14 LUFS.

Waarom LUFS en niet gewoon dB of RMS?

Je oren horen niet elke frequentie even hard. Een diepe sub kan een piekmeter flink laten uitslaan zonder dat het heel hard klinkt, terwijl een heldere vocal in de hoge middentonen al hard klinkt op een lager niveau. Oudere meters zoals peak en RMS houden daar geen rekening mee.

LUFS lost twee dingen op:

1. Frequentieweging. Voor het meten gaat de audio door een filter dat K-weighting heet, vastgelegd in ITU-R BS.1770. Dat telt het diepe laag minder zwaar mee en de hogere frequenties iets zwaarder, ongeveer zoals wij horen.
2. Gating. Bij de integrated meting worden stille stukken en stilte niet meegeteld in het gemiddelde. De EBU-specificatie (Tech 3341) beschrijft een absolute gate op -70 LUFS en een relatieve gate 10 LU onder het gemeten niveau. Simpel gezegd: een stille intro of een rustige break trekt het getal van je hele nummer niet omlaag.

Daarom kunnen twee masters met precies hetzelfde piekniveau heel verschillende LUFS-waarden hebben. De ene heeft dynamiek en ruimte, de andere is door een limiter platgedrukt.

Integrated, short-term en momentary LUFS

Open een willekeurige loudness meter en je ziet meestal meer dan één LUFS-getal. Ze gebruiken allemaal dezelfde weging, maar kijken naar een ander stuk tijd. De EBU Tech 3341-specificatie definieert ze zo:

• Momentary (M): loudness over een schuivend venster van 0,4 seconde. Springt alle kanten op bij elke kick en snare. Handig om losse harde momenten te zien, nutteloos als doel.
• Short-term (S): loudness over een schuivend venster van 3 seconden. Dit laat zien hoe hard een stuk klinkt, zoals je hook of drop. De hoogste short-term-waarde is een goede manier om te zien hoe hard je refrein binnenkomt.
• Integrated (I): het gegate gemiddelde over het hele nummer, van begin tot eind. Dit is het getal waar streamingdiensten naar kijken, en het getal dat mensen bedoelen als ze zeggen "mijn master staat op -10 LUFS".

Daarnaast zie je vaak LRA (Loudness Range). Die wordt gemeten in LU en laat zien hoeveel de loudness door het nummer heen verandert. Een lage LRA betekent dat het niveau nauwelijks verandert, een hogere LRA betekent meer verschil tussen zachte en harde stukken.

Eén tip: integrated LUFS zegt pas iets als je het hele nummer meet. Reset je meter als je op play drukt, zoals de Loudness Meter van Logic Pro doet, speel de track dan af van het allereerste tot het allerlaatste moment, of meet gewoon het geëxporteerde bestand.

LUFS, dBFS en dBTP: het verschil

Deze drie worden constant door elkaar gehaald:

• LUFS: hoe hard het nummer klinkt over tijd.
• dBFS (sample peak): de hoogste samplewaarde in je bestand. Dit is wat de meeste meters in je DAW laten zien.
• dBTP (true peak): het hoogste niveau van de echte golfvorm, inclusief pieken die tussen samples vallen. Spotify vraagt om een true peak onder -1 dBTP, of onder -2 dBTP als je master harder is dan -14 LUFS. Meer daarover in wat is true peak.

Een nummer kan een veilige true peak hebben en toch heel hard zijn in LUFS, of een hete piek hebben en toch vrij zacht zijn. Je hebt allebei de getallen nodig om een master te beoordelen.

Wat is een goede LUFS voor muziek?

Er is niet één juist getal, want LUFS is geen kwaliteitscijfer. Een paar ijkpunten die wel uit de bron komen:

• Spotify: normaliseert standaard naar ongeveer -14 LUFS. Premium-luisteraars kunnen in de app ook kiezen voor Loud (-11 LUFS) of Quiet (-19 LUFS). Hardere masters gaan zachter, zachtere masters gaan alleen harder zover de pieken het toelaten. Alles op een rij in hoeveel LUFS voor Spotify.
• Apple Music: gebruikt Sound Check, volgens berichtgeving rond -16 LUFS. Zie Apple Music LUFS.
• Broadcast (tv en radio in Europa): EBU R 128 legt een doel van -23 LUFS vast. Dat geldt voor uitzendingen, niet voor je Spotify-single, maar het is wel waar de eenheid LUFS vandaan komt.

Wil je alle streamingdiensten naast elkaar zien? Bekijk LUFS per platform.

Wat dit in de praktijk betekent: harder masteren dan -14 LUFS mag, maar je klinkt daardoor niet harder op Spotify, want je wordt toch zachter gezet. Wat overblijft is hoe de master klinkt. Een platgedrukte master kan op hetzelfde afspeelvolume vlakker overkomen dan een master met dynamiek.

Zo meet je de LUFS van je nummer in 4 stappen

1. Exporteer je definitieve master als WAV. Niets na de limiter en geen normalize-optie in je exportvenster. Heb je een MP3 of M4A? Meet de WAV die je echt uploadt, of zet het bestand eerst om met de gratis audio converter.
2. Sleep het bestand in de gratis Master-checker. Die werkt in je browser en je audio wordt niet geüpload. Omdat hij het hele bestand in één keer leest, krijg je de echte integrated LUFS zonder dat je het nummer van begin tot eind hoeft af te spelen.
3. Lees de getallen samen: integrated LUFS, true peak, loudness range (LRA) en max short-term. De tool laat ook ongeveer zien hoeveel Spotify, YouTube en Apple Music je track harder of zachter zetten.
4. Los alleen op wat echt mis is. True peak boven -1 dBTP? Zet het plafond van je limiter lager. Klinkt je master plat of vervormd? Haal wat van je limiter af. Zachter dan je dacht? Vergelijk eerst met een referentietrack op hetzelfde volume voordat je hem harder maakt.

Wil je precies zien hoe je master zich verhoudt tot een nummer waar je van houdt? Master-checker Pro vergelijkt loudness, true peak, dynamiek en klankbalans met een referentietrack en zet de loudness van allebei de tracks over tijd in één grafiek.

Veelgemaakte fouten met LUFS

• De momentary-waarde lezen als de loudness van je nummer. Die verandert elk moment. Gebruik integrated voor het hele nummer.
• Alleen de hook meten. Integrated LUFS is voor de hele track. Een hard refrein alleen geeft een hoger getal dan het hele nummer.
• Denken dat een lager getal een betere master betekent. -14 LUFS is een afspeelniveau, geen kwaliteitsdoel.
• LUFS verwarren met de dB op je faders. Je fader en piekmeter laten signaalniveau zien. LUFS is een aparte meting van hoe hard iets klinkt.
• Je mix meten met een limiter op je master bus. Gaat hij naar mastering, haal de limiter er dan eerst af. Lees hoeveel headroom je overlaat voor mastering.

Liever dat iemand anders het mastert?

LUFS vertelt je hoe hard je nummer is. Het vertelt je niet of de balans tussen je vocal, 808 en drums klopt. Wil je daar een tweede paar oren op? Je kunt je track laten mixen en masteren door NameOnTheBeat, voor alleen je vocals of voor vocals en beat.

Veelgestelde vragen

Waar staat LUFS voor?

Loudness Units relative to Full Scale. Het is een maat voor hoe hard iets klinkt, gebaseerd op de standaard ITU-R BS.1770.

Is LUFS hetzelfde als LKFS?

In de praktijk wel. LKFS is de naam die de ITU gebruikt, LUFS de naam die de EBU gebruikt. Allebei bedoelen ze dezelfde K-gewogen loudnessmeting.

Is -10 LUFS harder dan -14 LUFS?

Ja. LUFS-waarden zijn negatief en dichter bij 0 betekent harder. -10 LUFS is 4 LU, oftewel 4 dB, harder dan -14 LUFS.

Welke LUFS-waarde gebruik ik voor streaming?

Integrated LUFS, gemeten over het hele nummer. Dat is de waarde die diensten als Spotify gebruiken voor normalisatie.

Kan ik LUFS meten in mijn DAW?

Vaak wel. Logic Pro heeft een standaard Loudness Meter die momentary, short-term en integrated loudness laat zien volgens EBU R 128. Veel andere DAW's en plugins van derden hebben ook een LUFS-meter. Of sla het instellen over en check het geëxporteerde bestand in de Master-checker.

Meer gratis tools voor je release, zoals een BPM- en toonsoortzoeker en een streams calculator, vind je bij onze gratis muziektools.

Bronnen: Spotify for Artists, "Loudness normalization" (support.spotify.com); EBU Tech 3341, "Loudness Metering: EBU Mode metering to supplement EBU R 128 loudness normalisation" (tech.ebu.ch); ITU-R BS.1770; Apple, Logic Pro gebruikershandleiding, Loudness Meter (support.apple.com).